Zapraszamy na kolejny artykuł z cyklu „Dzielę się wiedzą”, przygotował go dla Was Dominik Bialic – psycholog sportowy w Akademii Piłkarskiej Beniaminek PROFBUD Krosno. Od czasu gdy trenujecie indywidualnie często pada słowo „samoświadomość”, czym ona tak naprawdę jest dowiecie się z tego artykułu.

---

”To, że istota ludzka uprawia ćwiczenia fizyczne, dowodzi, iż posiada samoświadomość.” – Joann Sfar

Na pewno każdy z nas słyszał przynajmniej raz w życiu określenie „samoświadomość”. Niektórym trafnie pierwsza myśl jaka przychodzi do głowy, to definiowanie samoświadomości, jako „świadomość siebie samego”. Czym dokładnie jest samoświadomość? Jak zadbać o swoją samoświadomość?

Francuski rysownik, scenarzysta komiksowy oraz reżyser filmowy Joann Sfar nie miał zapewne na myśli, że każdy kto jest zaangażowany w wysiłek fizyczny jest samoświadomy. Bo tak nie jest. Natomiast ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w byciu samoświadomym i na odwrót.

A więc wracając do samoświadomości i jej definicji. Jest to wiedza o samym sobie, czyli znajomość i rozumienie swoich emocji, odczuć w ciele, cech, wartości, poglądów, przekonań, potrzeb czy autokoncentracji uwagi. Samoświadomość można nabyć, poprzez obserwacje i analizę samego siebie.

Teorii dotyczących samoświadomości jest co najmniej kilka. Rdzeniem opisywania samoświadomości jest przede wszystkim konstrukt „JA”.

Jedną z teorii jest teoria rozbieżności „JA” Higginsa. Według autora mamy do czynienia z:

• JA realnym – to, jaki obecnie jestem,
• JA idealnym – to, jaki chciałbym być,
• JA powinnościowym – to, jaki powinienem być według norm, rodziców, trenera,
  otoczenia.

Samoświadomość o której tutaj mowa, nie tylko dotyczy zawodników. Warto się zastanowić, czy my dorośli (rodzice, trenerzy) jesteśmy samoświadomi? Czy na przykład zdajemy sobie z tego sprawę, że poprzez stawianie oczekiwań swoim dzieciom czy podopiecznym, budują one swój obraz JA powinnościowego? Chęć sprostania oczekiwaniom osób dorosłych przez dziecko, może powodować bardzo duże obciążenie emocjonalne oraz ogromną presję.

Należy dodać, że samoświadomość można ćwiczyć, jak np. mięśnie nóg. Badania naukowe dowodzą, że ludzie o wysokiej samoświadomości, czują się bardziej spełnieni. Samoświadomość, może być dla każdego z nas swego rodzaju komfortem psychicznym.

Co nam daje samoświadomość?

• stabilną motywację na odpowiednim poziomie,
• kontrole własnego pobudzenia,
• umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach,
• umiejętność lepszego radzenia sobie z porażką,
• poprawę jakości Twojej gry na boisku,
• poczucie lepszego przygotowania do meczu,
• umiejętność przeanalizowania swojego występu,
• budowanie pewności siebie,
• umiejętność odróżnienia swoich własnych potrzeb i celów od tych narzuconych przez otoczenie.

Jak zadbać o swoją samoświadomość?

Przede wszystkim należy skoncentrować się na swoich myślach i uczuciach, które pojawiają się tu i teraz. Czy kiedykolwiek zastawiałeś/aś się nad tym, jak się czujesz w danej sytuacji? W jakich sytuacjach lubisz o sobie myśleć, a w jakich nie?

Kiedy odczuwasz silne emocje (np. złość, lęk), warto uświadomić sobie, co spowodowało, że znalazłeś się w takiej sytuacji. Kiedy nazwiesz tę konkretną emocję, łatwiej jest ją nam wyciszyć.

Twój mózg nie lubi jak o niego nie dbasz. Dlatego zadbaj o niego, zadbaj nie tylko o regenerację swojego ciała ale również umysłu. Kiedy Twój mózg jest przepełniony różnymi informacjami lub po prostu zmęczony, pozwól mu odpocząć.

Co NIE sprzyja pracy nad samoświadomością?

• nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych,
• nieodpowiednia ilość snu,
• niezdrowa dieta,
• toksyczne relacje z innymi,
• brak podejmowania aktywności fizycznej,
• lęk przed przyznaniem się do błędu,
• nadmierne myślenie tylko o sobie,
• ciągłe dopasowywanie się do panującego trendu,
• nadmiar obowiązków,
• nadmierne oglądanie telewizji.

Co sprzyja pracy nad samoświadomością?

• zbilansowana dieta,
• szukanie powodów do radości,
• odpowiednie nawodnienie,
• dostosowany trening do Twoich potrzeb,
• regeneracja,
• odpowiednia ilość snu,
• akceptacja samego siebie,
• głęboki oddech,
• znalezienie czasu wolnego na własne przyjemności,
• spędzanie czasu w gronie najbliższych.

Jak trenować samoświadomość?

Możesz założyć sobie dziennik lub pamiętnik w którym będziesz zapisywał swoje emocje, myśli, sytuacje czy wydarzenia. Możesz oglądać zdjęcia czy filmy ze swoim udziałem analizując swoją postawę, zachowania. Możesz czytać wartościowe książki, np. biografie sportowców.

Źródło: Gręźlikowska J., Snopkowska M. Mental Calendar, 2020